درباره کتاب توپ (غلامحسین ساعدی):
این رمان اولین و برجستهترین رمان غلامحسین ساعدی، نویسنده برجسته معاصر ایران، است که در فاصله سالهای ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۷ به صورت کتاب منتشر شد . این کتاب بر اساس وقایع تاریخی واقعی در منطقه آذربایجان و در جریان جنبش مشروطه روایت میشود، جایی که قزاقهای روس برای سرکوب عشایر به منطقه اعزام میشوند . ساعدی در این اثر با نثری منحصربهفرد و متأثر از مکتب ناتورالیسم، لایههای فساد، فریبکاری و سوءاستفاده از دین را در شخصیت «ملا میر هاشم» به تصویر میکشد . ویژگی بارز این رمان استفاده از فضاسازی تعلیقآمیز و نگاه روانکاوانه به شخصیتهاست که ناشی از تحصیلات تخصصی نویسنده در رشته روانپزشکی است . در این داستان، توپ که ابتدا ابزار سرکوب است، نهایتاً به نماد اتحاد مردم علیه خائنان بدل میشود و ساعدی در روایتی تمثیلی نشان میدهد که ریشه ظلم، حاکمان فاسد و عوامفریبانی هستند که مردم را به جان هم میاندازند .
ملای حیلهگری به نام میر هاشم در منطقهای از شمال غرب ایران، در بحبوحه انقلاب مشروطه، میان قزاقهای روس، عشایر محلی و کشاورزان یک بازی دو سویه و خطرناک راه میاندازد. اما با آمدن یک توپ جنگی بزرگ به منطقه، سرنوشت همه بازیگران این ماجرا دگرگون میشود و سرانجام توپ خود به نماد خشم مردم بدل میگردد .