درباره کتاب گاو (غلامحسین ساعدی):
این رمان بلند کوتاه (یا داستان بلند) اولین بار در سال ۱۳۳۸ خورشیدی در مجموعه داستان «شب نشینی باشکوه» منتشر شد و مشهورترین اثر غلامحسین ساعدی (۱۳۱۴-۱۳۶۴)، نویسنده و روانپزشک نامدار ایرانی، به شمار میرود. ساعدی در این کتاب از سبک ادبیات داستانی «فاوکنری» (تلفیق رئالیسم تلخ و جریان سیال ذهن) و همچنین فضای بومی آذربایجان (گویش ترکی، آداب روستایی) استفاده کرده است. کتاب «گاو» فقط یک داستان روانشناختی درباره جنون نیست، بلکه یک تمثیل سیاسی-اجتماعی قدرتمند از جامعه سنتی ایران در آستانه انقلاب سفید است؛ جامعهای که هویت (گاو) خود را میبازد و برای پر کردن خلأ، به هر حماقت و خرافهای (تظاهر به گاو بودن) چنگ میزند. ساعدی در این کتاب از درونمایههای «وابستگی ابزاری به مالکیت»، «جنون به مثابه رهایی از هنجارهای سرکوبگر» و «تقلید کورکورانه از سرمایهدار» پرده برداشته است. این داستان در سال ۱۳۴۸ توسط داریوش مهرجویی به فیلمی مشهور تبدیل شد که اولین فیلم موج نوی سینمای ایران و برنده جایزه صلیبیون ونیز است. «گاو» همچنان یکی از تندترین و تکاندهندهترین نقدهای ادبی در تاریخ معاصر ایران محسوب میشود.
داستان مردی به نام مش حسن، روستایی سادهدل و درویشصفتی، که تنها یار و غمخوارش گاوی ماده به نام «مشعزیز» است، روایت میشود. هنگامی که گاو میمیرد، مش حسن دچار جنون میشود و خود را گاو میپندارد، بقایای گاو را میخورد و در آخور میخوابد.