درباره کتاب آشفتهحالیهای ترلس جوان (رابرت موزیل):
این رمان نخستین اثر موزیل است که در سال ۱۹۰۶ (چهار سال قبل از «مرد بدون ویژگیها») منتشر شد و او تنها ۲۵ سال داشت. داستان که در آستانه فروپاشی امپراتوری اتریش-مجارستان میگذرد، از زاویه دید تورس، نوجوانی حساس و درونگرا، روایت میشود و به فرآیند بلوغ روانی او میپردازد. محور داستان صحنههای شکنجه و تحقیری است که دو شاگرد (باینهبرگ و رایتینگ) بر سر شاگرد ضعیفتری به نام باسینی اجرا میکنند و تورس که شاهد این وقایع است، میان اطاعت از جمع و وجدان اخلاقی خود سرگردان میماند. موزیل در این کتاب که سالها بعد آن را «اثری جوانپسندانه» نامید، با نثری شاعرانه و دقیق، به تحلیل مفاهیمی چون حقیقت، اقتدار، و سادیسم میپردازد و نشان میدهد که چگونه ساختارهای قدرت حتی در یک مدرسه نظامی کوچک میتوانند به بیرحمی مطلق منجر شوند. این کتاب که توماس مان آن را «بزرگترین رمان بلوغ روانی جهان» توصیف کرد، مرز میان واقعیت و تخیل، یا به قول خود موزیل، میان «لذت تن و لذت روح» را در هم میآمیزد تا روانشناسی شخصیتی بیمارگونه را عریان کند.
این رمان روانشناختی، ماجرای تورس، دانشآموز نوجوانی در مدرسه نظامی، را روایت میکند که پس از کشف رابطه سادیستی دو همکلاسیاش با دانشآموز دیگری، با ابعاد تاریک خشم، قدرت و جنسیت روبرو میشود.