بازارهاي الكترونيكي: تأثير و تبعات

l        تأثير اقتصادي بازارهاي الكترونيكي (بازارهاي- e) را بررسي مي‌كنيم.

l    نمونه‌هاي بازارهاي e تأثير بازارهاي- e بر ريو ساختار صنايع، فرق‌هاي هزينه خريدار و فروشنده براي بازارهاي سنتي و الكترونيكي، تبعات منبع درآمد براي فروشنده‌ها و واسطه‌گرهاي داد و ستد و تعيين كننده‌هاي موفقيت بازار- e را شناسائي و تحليل مي‌كنيم.

l    مسأله كلي بيان شده اين است كه آيا انگيزه‌هاي اقتصادي براي بازارهاي الكترونيكي وجود دارند، يا آنها فقط سرگرمي موقتي مي‌باشند؟

(بازارهاي الكترونيكي: اقتصاد هزينه داد و ستد؛ اقتصاد اطلاعات؛ ساختار صنعت؛ رفتار مصرف كننده؛ استراتژي (خط‌مشي) تجارت)

1- مقدمه

l    داد و ستدهاي بازرگاني براي قرنها صورت پذيرفته‌اند، اما انقلابي در حال وقوع است كه بازار را متحول مي‌سازد.

l    اين تحول حادث مي‌گردد زيرا رابطه بين سازمانها و مصرف‌كننده‌ها بطور فزاينده از طريق فن‌آوري اطلاعات الكترونيكي (IT) تسهيل مي‌شوند.

l    عموماً به اين امر به عنوان بازرگاني الكترونيكي (بازرگاني-e) اشاره مي‌گردد كه جزء عمده بازرگاني- e بازارهاي در حال ظهور به حد كافي درك نمي‌شود.

l    در 1996 تعداد متضرهاي (ضرر ديده‌ها) از تعداد سود برنده‌ها به نسبت 2 به 1 از بابت فعاليت‌هاي بازرگاني اينترنتي پيشي گرفتند (Rebello et al، 1996)

l    سؤالي كه از رشد جاري بازارهاي الكترونيكي پديدار مي‌گردد اينست كه آيا انگيزه‌هاي اقتصادي براي خريداران و فروشنده‌ها جهت مشاركت در آنها وجود دارند، يا آيا آنها سرگرمي موقتي هستند.

l        هدف اين مقاله بيان نمودن اين مسئله مي‌باشد.

l    كار گذشته بر روي رابطه نظري كه عموماً براساس تحليل اقتصادي هزينه داد و ستد (Williamson، 1985)، بين IT و طرز انجام داد و ستد است (بازارهاي در مقابل سلسله مراتب) متمركز گشته است.

(Bakos، 1991، بنيامين و Wigand، 1995، Whang, Eurbaxani، 1991؛ Malone et al، 1987؛ Malone et al، 1989؛ Rokart، 1991).

l    مطالعه ما شامل تحليل اقتصادي بر مبناي هزينه، مشابه با كار قبلي است، اما بازارهاي سنتي را با بازارهاي الكترونيكي به جاي بازارهاي داراي سلسله مراتب مقايسه مي‌كنيم.

l    Williamson بيان مي‌دارد كه مؤسسات اقتصادي سرمايه‌داري (يعني بازارها و سلسله مراتب) هدف اصلي و تأثير اقتصادي‌سازي بر روي هزينه‌هاي داد و ستد دارند (Williamson، 1985)

l    تز ما اين است كه در اكثر موارد، بازارهاي الكترونيكي از مزيت‌هاي هزينه داد و ستد بر روي بازارهاي سنتي بهره‌ مي‌گيرند.

l    به خاطر اين مزيت‌هاي هزينه داد و ستد مي‌توانيم رشد مداوم را در بازارهاي بر روي خط شبكه در اكثر صنايع انتظار داشته باشيم.

l        بخش‌هاي بعدي يافته‌هاي مطالعه ما را شرح مي‌دهند.

l        در بخش 2 چند نمونه بازارهاي الكترونيكي را براي فراهم نمودن زمينه براي بخش‌هاي باقي ارائه مي‌كنيم.

l    بخشهاي باقي تأثير بازارهاي- e را از سه منظر: خريداران، فروشنده‌ها و ساير سازمانهاي همراه با داد و ستدهاي بازرگاني شرح مي‌دهند.

l        در بخش 3 تأثيراتي را كه بازارهاي- e بر روي ساختارهاي صنعت دارند شناسائي مي‌كنيم.

l    ساختار صنعت خرده‌فروشي، ساختار صنعت براي بازارهاي- e محصول غيرديجيتالي و ساختار صنعت براي بازارهاي- e همراه با محصولات ديجيتالي را مورد بحث قرار مي‌دهيم.

l        در بخش 4 خصوصيات بازارهاي سنتي و الكترونيكي را از منظر خريدار ارزيابي مي‌كنيم.

l        تعدادي تبعات درآمدي براي فرشنده‌ها و ساير سازمانها از اين تحليل و نيز تحليل از بخش قبلي استنتاج مي‌كنيم.

l    در بخش 5 فرق‌هاي بر مبناي هزينه، بين بازارهاي سنتي و الكترونيكي را از منظر فروشنده مورد ارزيابي قرار مي‌دهيم.

l    در بخش 6 تأثيري را كه بازارهاي- e بر روي منابع درآمدي براي فراهم‌كنندگان محصول/خدمات، واسطه‌گرهاي داد و ستد، فراهم‌كنندگان خدمات اينترنتي (ISPها) و دولت ايالتي و فدرالي دارند مورد بحث قرار مي‌دهيم.

l    نهايتاً در بخش 7 چند عامل تأثيرگذار بر روي موفقيت بازارهاي-e را شناسائي مي‌كنيم و در بخش 8 نتيجه‌گيري‌هاي كلي خودمان را مورد بحث قرار مي‌دهيم.

2- بازارهاي الكترونيكي: شرح و نمونه‌ها

l    انتقال به سوي بازرگاني الكترونيكي انقلابي است زير آن مرتبط‌سازي مصرف‌كنندگان به بازارهاي الكترونيكي را دربر مي‌گيرد و نه تنها به طور الكترونيكي داد و ستدهاي سلسله مراتبي را در داخل و بين سازمانها پشتيباني مي‌نمايد (عموماً به عنوان مسأله يكپارچه‌سازي داد و ستد اشاره مي‌گردد) شمول مصرف‌كنندگان، علاوه بر فراهم‌كنندگان محصول/خدمات، بطور برجسته، بزرگي بالقوه تغيير را افزايش مي‌دهد.

l        قسمت قابل ملاحظه GDP هزينه‌هاي شخصي هستند (Stat-USA، 1998)

l        رشد گذشته در سيستم‌هاي يكپارچه‌سازي داد و ستد اين داد و ستدها را از دست داد.

l    ماهيت انقلابي بازرگاني الكترونيكي انگيزه كافي را براي مطالعه بازارهاي الكترونيكي جهت افزايش در فهم از تأثير آنها بر روي مشاركت‌كنندگان بازاري، صنايع سنتي و جديداً ايجاد شده و نيز به طور كلي اقتصاد فراهم مي‌سازد.

l        مدل فرآيند تجارت از منظر مصرف‌كننده متشكل از فعاليت‌هائي كه مي‌توانند به سه فاز گروه‌بندي گردند مي‌باشد: تعيين پيش خريد، انجام خريد و تعامل بعد خريد (Whinston, Kalakota، 1996)

l    هر يك از اين فازها مي‌تواند در بازارهاي-e مكمل بطور الكترونيكي پشتيباني شود، اما امروزه بازارهاي-e عموماً تنها فعاليت‌هاي تعيين پيش‌خريد را پشتيباني مي‌نمايد، گرچه آنها بيشتر به سوي انجام خريد حركت مي‌كنند.

1-2- توصيف بازار الكترونيكي

l        بازارهاي الكترونيكي اساس بازرگاني الكترونيكي هستند.

l        آنها بطور بالقوه تبليغ، محصول، تحويل محصولات قابل ديجيتالي و سيستم‌هاي پرداخت را يكپارچه مي‌نمايند.

l    بازار الكترونيكي (يا سيستم بازار الكترونيكي) سيستم اطلاعاتي سازماني است كه به خريداران و فروشنده‌هاي مشاركت كننده امكان مي‌دهد كه اطلاعات درباره قيمت‌ها و ارائه‌هاي محصول را مبادله نمايند.

l    به شركت عمل كننده سيستم به عنوان واسطه‌گر اشاره مي‌گردد كه ممكن است مشاركت كننده بازاري، خريدار يا فروشنده، طرف ثالث مستقل، يا كنسرسيوم چند شركتي باشد (Bakos، 1991)

l    بازارهاي- e روش الكترونيكي يا متصل به شبكه (on line) را براي تسهيل داد و ستدهاي بين خريداران و فروشنده‌هائيكه به طور بالقوه پشتيباني براي تمام مراحل در كل فرآيند اجراي سفارش تأمين مي‌نمايند فراهم مي‌سازند.