کتاب با یاد پانزدهم خرداد، مجلد شانزدهم از مجموعه کتابی است که انتشارات وحید تحت عنوان «اسناد و مدارک» در اولین سالهای پیروزی انقلاب اسلامی ایران منتشر کرد. متأسفانه اطلاعات دقیقی از زمان انتشار این کتاب کم حجم وجود ندارد.
کتاب با یاد پانزدهم خرداد متن سخنرانی دکتر ابراهیم یزدی در مورد پانزدهم خرداد است که در سیزدهم خرداد ۱۳۵۵ در جمع یاران خود ایراد کرده بود و نشر وحید توانست پس از پیروزی انقلاب اسلامی آن را به چاپ برساند. در انتهای این کتابچه دلیل این تأخیر سه یا چهار ساله، سانسور و فشار رژیم طاغوتی عنوان شدهاست.
هدف دکتر ابراهیم یزدی، آنطور که در ابتدای سخنرانی خود میگویند «بررسی شرایط و اوضاع احوال منجر به قیام پانزدهم خرداد و عبرتگیری از آن» بود. او در ادامه به پیشبینی امام اشاره کرد که فرموده بود: «ایران در آستانه یک انفجار عظیم است»(صفحه ۱ کتاب).
دکتر ابراهیم یزدی قیام پانزدهم خرداد را به رعد و برق و طوفانی تشبیه کرده که عوامل آن از سالها قبل کنار هم جمع شده بودند. او تأکید کرد که با وجود فروکش کردن ظاهری این قیام، تأثیراتش هنوز پابرجا است. دکتر یزدی سپس به اعلامیه تازه منتشره امام در دهم خرداد ۱۳۵۵ در نجف اشاره میکند. امام دستور داده بودند ملت نباید پانزدهم خرداد را فراموش کند. او به تلاشهای طاغوت برای فراموشی پانزدهم خرداد و حوادث خرداد ۵۴ در قم پرداخته و از ترس دائمی شاه از قیام ۱۵ خرداد سخن گفت. این که شاه قیامکنندگان و انقلابیون را «بیوطنهای سرخ و مرتجعین سیاه» نامگذاری کرده بود. (ص۴)
ابراهیم یزدی در ادامه به شادی مارکسیستها از سرکوب ظاهری روحانیون پس از قیام ۱۵ خرداد میپردازد. او از تحقیر ۱۵ خرداد توسط مطبوعات مسکو و مارکسیستهای وطنی صحبت کرد و ادامه داد که به زودی مردم خواهند فهمید که یاران دلسوز آنها چه کسانی هستند.
در ظاهر، سخنرانی دکتر ابراهیم یزدی، یک سخنرانی عادی در جمع یاران بوده، اما نقطه قوتی که این سخنرانی داشت این بود که در متن آن کل حوادث مربوط به قیام ۱۵ خرداد بازگو شده و تأثیرات آنها در حوادث آتی انقلاب تحت بررسی قرار گرفتند.
تلاش استعمار برای قطع رابطه ملتها با گذشته و فرهنگ و مذهب خود، بهزعم دکتر ابراهیم یزدی یکی از زمنیههای قیام پانزدهم خرداد بوده است. او از ورود نامرئی استعمار از طریق کمپانیهای تجاری به ایران و هند نیز سخن گفت. از مبارزهای که تشیع به صورت دائم با حکام داشته و از تحریم تنباکو و مشروطهخواهی و عقبنشینی موقتی استعمارگران. یزدی دورههای مختلف استعمار روسیه، انگلستان و امریکا در ایران را بررسی کرده و از قیامهایی همچون قیام جنگل نیز یاد میکند.
انتقاد دکتر ابراهیم یزدی از حزب توده این بود که آنها به پیروی از یک ابرقدرت بزرگ مثل روسیه اعتقاد دارند و استقلال از ابرقدرتها را نمیپذیرند. جنبش ملی شدن صنعت نفت یکی از حرکتهای ضد استبداد انگلیسی است که دکتر یزدی در ادامه حرفهایش به آن پرداخت.