این کسان، شاهان را تحمل می­کنند، قیصران و ساتراپان را که بین ایشانند می­پذیرند، اما حقیقتی را که من به آنان تعلیم دادم نپذیرفتند. پیام زندگانی را که به آن­ها رساندم نشنیدند.”

روایت های گوناگونی از آخرین لحظه ­های حیات مانی، این نابغه­ی زمانه­ی خود، این پیامبر رأفعت و گریزان از هر پیشرفت و خدمت دنیوی، این زندیک و جادوگر و شاعر و هنرمند و نقال و طراح، این خلیفه، امام، پیر، قطب، مراد و مرشدِ خیل انسان‌های وامانده و گریزان از اجتماع، وجود دارد اما همه­ی آن­ها، در این سخن که با توطئه و تزویر کریتر و به دستور بهرام شاه، مانی دستگیر و زندانی گشت، کشته و تکه‌تکه شد، مشترکند. چنان­که همه­ی مانویان، به ویژه سرایندگان مرثیه‌ها یا زبورهای مانی، در یک اندیشه با هم مشترکند.

“ای سرآغاز عدالت

به صدای این رنجیده گوش فراده

نجات­بخش من، ای کامل

ای روشن پاک دامن

روان مرا به خود فراخوان

به بیرون از این مغاک

…

تو مرا رسالت دادی

و فرستادی …

به استغاثه‌ام (گوش کن)

بی درنگ

رها کن این اسیر را از چنگ

کسانی که چیره­اند

براو.

زنجیر شده را از زنجیرهایش رها کن.”

سرود بالا از آنِ یک مانوی قبطی است که در چند صد سال پیش می­زیسته است و شعرهای زیر از آن شاعر- نقاشی است فنلاندی، معتقد به روشنایی نجات­بخش در زمان حال:

“دراین بلندی

نورست و سایه

سپاس به تو که به نرمی

خوردی به آستین من